Aanval op NAVO-lidstaat zou in strategie Rusland passen: 'Poetin kan niet terug'
Het is geen ondenkbaar scenario dat Rusland de komende maanden een langeafstandsaanval uitvoert op een of meerdere lidstaten van de NAVO die grenzen aan Rusland. Dat was donderdag de boodschap van de Deense inlichtingendienst. Het risico is vooralsnog "klein", maar neemt wel toe.
Hybride dreiging, met Russische drones, cyberaanvallen en sabotage, is sowieso aan het escaleren, schrijven de Denen. "Rusland is steeds meer bereid risico's te nemen."
De waarschuwing staat niet op zichzelf. Incidenten in Europese landen die gelinkt worden aan Rusland nemen toe. Op de ochtend dat het Deense rapport verscheen, brak brand uit in een installatie van Starlink in Polen. Het Oekraïense leger maakt gebruik van die internetdienst. Het ging om sabotage, oordeelden de Poolse autoriteiten.
De toegenomen dreiging is "heel serieus", zegt Hans van Koningsbrugge. Hij is hoogleraar Geschiedenis en Politiek van Rusland aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Van Koningsbrugge stelt dat een aanval al eerder had kunnen gebeuren. Een trein met Europese diplomaten werd in Oekraïne nét niet geraakt. En een vliegtuig in Leipzig ontplofte nét niet.
"Je kunt daar niet op blijven rekenen", zegt hij. Op een keer gaat het mis. "De dreiging is daarom meer dan bangmakerij."
Rusland rekent erop dat we oorlogsmoe worden
Ook Ruslandkenner Hubert Smeets van RAAM, een kennisplatform over Rusland, neemt het Deense rapport serieus. "Juist omdat het zo genuanceerd is", zegt hij. Het maakt volgens hem precies duidelijk waartoe de Russen in staat zijn en hoe die capaciteiten de komende tijd alleen maar toenemen.
Maar verbaasd zijn de twee experts niet door de nieuwe informatie. De dreiging past namelijk precies in de strategie die Poetin al veel langer hanteert. Hij rekent erop dat de Europese landen en NAVO-lidstaten uiteindelijk oorlogsmoe worden.
"Het is zoals met de Russische terreur in Oekraïne zelf", zegt Van Koningsbrugge. "Ook daar is het doel dat de burgers oorlogsmoe worden."
Alles staat in het teken van de oorlog in Oekraïne
De Deense diensten noemen het op dit moment wel "hoogst onwaarschijnlijk" dat Rusland een invasie gaat uitvoeren in een NAVO-land. Ook dat is geen verrassing.
Het lijkt Moskou nu niet te gaan om het inlijven van extra gebied of om het 'bevrijden' van Russen, zoals in het oosten van Oekraïne. "Die oorlog duurt nu 4,5 jaar en Rusland maakt geen aanstalten om zelfs maar kleine concessies te doen", zegt Smeets. Poetin wil een demilitarisering van het land, een regering in Kyiv die aan hem verantwoording aflegt en geen garantiemacht van de NAVO.
Stoppen zonder een geloofwaardige overwinning is voor Poetin daardoor bijna onmogelijk geworden. "Deze oorlog heeft de Russische samenleving gemobiliseerd zoals Stalin dat in de jaren dertig deed", zegt Smeets. "Alles staat in het teken van de oorlog."
Als daar een einde aan komt, is het volgens de Ruslandkenner de vraag "welke krachten er binnen Rusland vrijkomen". De werkelijke schade aan de Russische economie zal dan duidelijk worden. Poetin zelf vreest dat "ze hem gaan ophangen" als hij de oorlog verliest, schreef The Economist onlangs.
Door Europa te betrekken bij de oorlog en zo de 'Ruslandfobie' daar aan te wakkeren, blijft ook in Moskou de strijdlust levend. Poetin wint er tijd mee. Hij hoopt in de tussentijd op meer politieke verdeeldheid in Europa en minder steun vanuit de Verenigde Staten.
Het gevaar zit er volgens Van Koningsbrugge in dat niemand weet hoever Poetin bereid is te gaan. We hebben volgens hem de neiging dat te onderschatten. "Ook in het begin van 2022 namen we de dreiging niet voldoende serieus. Het leek toen rationeel een heel slecht idee voor Poetin om Oekraïne binnen te vallen." Tegen alle verwachtingen deed hij het toch.
Twijfel zaaien is ultieme Russische wapen
Als Rusland daadwerkelijk een aanval uitvoert, is de kans volgens het Deense rapport groot dat het vervolgens zal wijzen naar raketten of drones die door de schuld van Oekraïne uit koers zijn geraakt. Of dat het simpelweg zelf Oekraïense drones gebruikt om vervolgens Kyiv als schuldige aan te wijzen.
Smeets herkent in die voorspelling precies hoe Rusland opereert. Ook een toespraak van de Russische buitenlandminister Sergey Lavrov bij de Verenigde Naties afgelopen week was daar een voorbeeld van. Lavrov vertelde er dat het bloedbad in Boetsja in 2022 door de Oekraïners zelf is aangericht. Hij overhandigde VN-topman António Guterres daar zelfs 'bewijs' van.
Het is volgens Smeets treffend. Het waren juist Russische militairen die in maart 2022 honderden mensen in Boetsja doodden. Twijfel zaaien lijkt zo het ultieme Russische wapen. Ook de komende tijd kunnen we volgens de expert Russische acties verwachten, gevolgd door valse en misleidende berichten.