Jetten naar onthulling monument Molukkers, mogelijk met excuses

Premier Jetten zal zondag een toespraak houden bij de onthulling van een nationaal monument voor de Molukkers in Rotterdam. De organisatie werd vandaag verrast door de aankondiging van zijn komst.

Een premier die naar zo'n beladen moment gaat, komt vaak niet met lege handen. Daardoor zou het zomaar kunnen dat hij de langverwachte excuses gaat aanbieden voor de behandeling van de eerste generatie Molukkers, die in 1951 naar Nederland werden gehaald.

Het monument komt aan de Lloydkade, een van de plekken waar de schepen aankwamen met Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen. Zij werden vaak onder erbarmelijke omstandigheden gehuisvest, zoals in de voormalige Duitse concentratiekampen Westerbork en Vught. De opvang zou voor een half jaar zijn, maar de meesten zagen hun geboorteland nooit meer terug.

Ondanks hun jarenlange trouwe dienst in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) werden de mannen kort na aankomst in ons land ontslagen. Ze hadden verwacht dat Nederland zich zou inzetten voor een Molukse republiek, onafhankelijk van Indonesië. Maar daar kwam weinig van terecht.

Leed erkennen

De organisatie achter het monument hoorde vandaag pas dat premier Jetten komt. "Ik vind het wel een goed gebaar", zegt Yordi Tahamata van Stichting Landelijk Moluks Monument. "Ik hoop op erkenning van de fouten die zijn begaan door de Nederlandse regering en van het leed dat mijn opa en oma hebben ondergaan."

De verwachting is niet dat Jetten direct financiële compensatie aan de excuses verbindt, maar dat kan in de toekomst nog wel gebeuren. Dat de premier nu met excuses komt, heeft er ook mee te maken dat er nog maar weinig mensen uit de eerste generatie in leven zijn. Bovendien is het dit jaar 75 jaar geleden dat de Molukse KNIL-militairen met hun gezinnen naar Nederland kwamen.

Pensioenen

Het overgrote deel van de Tweede Kamer wil dat het kabinet nu eindelijk "een passend gebaar" maakt naar de Molukse gemeenschap, waar ook erkenning uit spreekt. Op initiatief van de ChristenUnie komt er een onafhankelijk onderzoek naar het verblijf van de Molukkers in Nederland.

Kamerlid Ceder van die partij vindt dat de regering vooral in gesprek moet gaan met de hele Molukse gemeenschap over wat "recht doen voor hen betekent". Er is volgens hem onder Molukkers veel behoefte aan eerherstel voor de KNIL-militairen, en ook de kwestie van niet betaalde pensioenen van de ontslagen militairen moet worden opgelost.

Veel Molukkers willen blijven wonen in de speciale Molukse woonwijken die in verschillende gemeenten bestaan. Volgens Ceder zouden de over het algemeen zeer Oranjegezinde Molukkers het liefst een gebaar willen van koning Willem-Alexander. Het staatshoofd wordt zondag niet verwacht in Rotterdam.

Eerder maakten we deze reportage over Molukkers in Nederland:

John Wattilete. president in ballingschap van de Republiek der Zuid-Molukken, zegt in gesprek met Nieuwsuur blij te zijn als Jetten excuses maakt. "Want onze gemeenschap is op grove wijze geschoffeerd."

Tegelijk pleit hij ook voor onderzoek naar de gemaakte fouten in het verleden. "Dan moet je die fouten erkennen en vervolgens zal rechtsherstel moeten plaatsvinden. In het verlengde daarvan zouden excuses gemaakt kunnen worden."

Ook wil Wattilete dat Nederland zich inzet voor het recht op zelfbeschikking van het Molukse volk. Dat zou betekenen dat ons land bij Indonesië aandringt op een onafhankelijke Zuid-Molukse staat.